• marloesvanraamsdonk

Over duurzaamheid en hoe dit belangrijke woord is veranderd in een lege huls

Ik ga je een belofte doen, want het zit me al een tijdje niet lekker. Terwijl ik er tot een paar maanden geleden geen enkel probleem mee had om de termen duurzaam en duurzaamheid in mijn teksten te gebruiken, vraag ik me inmiddels af of ik jou niet voor de gek houd als ik dat doe. Wat er is veranderd en hoe dat zich uit in mijn werk als freelance tekstschrijver? Ik vertel het je.

Duurzaamheid, wat bedoelen we daar eigenlijk mee?

Okay, laten we starten met wat droge kost zodat we precies weten waar we het over hebben. Wat is nu precies de definitie van duurzaamheid? Genootschap Onze Taal omschrijft het als volgt: Duurzaamheid betekent onder meer ‘geproduceerd of verkregen op een manier die het milieu en de natuur zo min mogelijk belast.’ Kortom: ‘relatief milieuvriendelijk’ of 'grondstofbesparend'. Voor de VN-commissie Brundtland (1987) is een duurzame ontwikkeling een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van de huidige generatie zonder de mogelijkheden voor toekomstige generaties, zowel hier als in andere delen van de wereld, om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen. En bij die definities begint mijn probleem. Want hoe duurzaam is duurzaam als je spreekt over ‘relatief milieuvriendelijk’ of als je puur en alleen kijkt naar het milieu?


hoe duurzaam is duurzaam als je spreekt over ‘relatief milieuvriendelijk’ of als je puur en alleen kijkt naar het milieu?


Wel de lusten, maar toch niet echt de lasten

Juist door deze vage definities is het mogelijk dat bedrijven op grote schaal greenwashen. De H&M’s van deze wereld hebben nu ook een duurzame collectie omdat fast fashion steeds vaker onder vuur ligt. Maar hoe zit het met de arbeidsomstandigheden van hun kleermakers in sweatshops aan de andere kant van de wereld? En het bijna oneindige aantal collecties per jaar, waardoor consumenten nog steeds constant verleidt worden om meer, meer en nog meer te kopen? Kledingstukken die bovendien vaak snel afgedankt worden omdat ze in no time uit de mode zijn. Modeketens zijn niet de enige die half werk leveren op duurzaamheidsgebied. KLM laat bijvoorbeeld weten dat ze uit milieuoverwegingen alleen nog vegetarische broodjes serveren in economy class op vluchten binnen Europa. Waarom eigenlijk alleen in economy class en waarom niet wereldwijd? Dat vertelt het verhaal helaas niet.

Dit gaf de doorslag

Natuurlijk weet ik al langer van de ietwat schijnheilige praktijken van veel bedrijven. Maar het was tijdens mijn vakantie op Terschelling dat ik me ineens besefte dat ik er genoeg van heb. Ik hoorde over het Springtij Forum dat op het eiland wordt georganiseerd. Een forum waar het gaat over een sociale, economisch gezonde en duurzame toekomst van Nederland en waar ze mensen verenigen die echt een verschil kunnen maken in de duurzame transitie. Dat klinkt klinkt veelbelovend maar of het dat ook is? Hoe meer ik te weten kwam over dit evenement, hoe meer ik twijfelde of duurzaamheid nog iets betekent. Als je namelijk een bezoek brengt aan de website, kom je erachter dat veel partners van dit evenement helemaal niet zo duurzaam of maatschappelijk betrokken te werk gaan en toch zijn zij het die hier mogen vertellen hoe het beter kan. Hoofdsponsor Rabobank, maar ook programmaraad partner ABN Amro en overige partner ING, investeren nog steeds in bedrijven die meewerken aan de verwoesting van het Amazonegebied. Terwijl de hoge heren en dames op Terschelling gezellig keuvelen over een duurzame toekomst van Nederland, brandt door de hulp van verschillende sponsoren dit prachtige natuurgebied af. Een gebied dat ook nog eens 20% van de zuurstof van onze planeet produceert.


Ik kan zeggen dat ik mijn best doe, maar ik kan niet zeggen dat ik duurzaam werk want dat is aan JOU! Jij kan producten duurzaam maken. Jij kan […] ze de rest van je leven koesteren.

- Jeanne de Kroon eigenaresse Zazi Vintage



Een pakketje schroot met een dun laagje chroom

Duurzaamheid is een containerbegrip en een lege huls. Een marketingstrategie om ons onwetende consumenten te overtuigen dat bedrijven toch echt heel begaan zijn met het milieu. Om vervolgens achter de schermen allerlei shady plannen uit te voeren die meer schaden dan goed doen. Slim wel, want de meeste mensen stellen geen kritische vragen maar kopen groengewassen producten en diensten met een schoon geweten. Op het label en de website staat immers dat het duurzaam is en dus zal het wel zo zijn. Maar vaak, als je ook maar een klein beetje krast aan het glimmende groene laagje, zit het net even anders en is die duurzame keuze een zoethoudertje en is een bedrijf lang niet zo milieuvriendelijk bezig als ons wordt voorgespiegeld.

Put your money where your mouth is

Toen ik besloot om te gaan freelancen, beloofde ik mezelf expliciet dat ik mijn schrijftalent niet wil inzetten om mensen voor het lapje te houden. Ik wil geen bullsh*t verkopen en al helemaal niet meewerken aan greenwashing. Ik vind dat we niet langer mogen toestaan dat bedrijven te pas en te onpas schermen met termen als duurzaam of maatschappelijk verantwoord als ze niet duidelijk vertellen op welke vlakken ze dan zo duurzaam of verantwoord zijn. Bedrijven die enorm veel geld verdienen, torenhoge bonussen uitkeren en veel invloed hebben, die zouden toch al lang veel meer impact kunnen maken? Toch zijn er in Nederland slechts twee banken die goed bezig zijn volgens de Eerlijke Geldwijzer en hangen de kledingrekken, vlak naast de duurzame collectie, nog steeds vol met shirts die minder dan vijf euro kosten.



Bron: www.zazi-vintage.com
Bron: www.gobi-amsterdam.com


Changemakers weten het al lang

Wist je dat er bedrijven zijn die echt het beste met de wereld voor hebben en die zich toch niet zonder meer ‘duurzaam’ of ‘eerlijk’ noemen? Zij weten namelijk dat je niet kan claimen dat iets duurzaam is als je de productieketen nog niet volledig in kaart hebt. Jij kan misschien alles goed doen, maar hoe zit het met jouw leveranciers en mogelijke onderaannemers? GOBI Amsterdam schrijft op de website dat ze deze containerbegrippen niet langer gebruiken zonder ze in perspectief te plaatsen. Zij zien hun duurzaamheidsstrategie als een oneindige reis, waar nieuwe inzichten keer op keer worden omgezet naar nieuwe doelstellingen en ze nemen hun klanten en leveranciers daarin mee. Jeanne de Kroon, eigenaresse van kledingmerk Zazi Vintage, zegt op haar Instagram account: Ik zou liegen als ik zeg dat ik eigenaar ben van een duurzaam merk, en dat geldt voor ieder ander bedrijf dat claimt dat ze duurzame producten verkopen. […] Ik kan je vertellen dat het mijn doel is om ‘ethisch te werken’ door lonen te betalen waar medewerkers daadwerkelijk van kunnen rondkomen. […] Ik kan zeggen dat ik mijn best doe, maar ik kan niet zeggen dat ik duurzaam werk want dat is aan JOU! Jij kan producten duurzaam maken. Jij kan […] ze de rest van je leven koesteren.

Nooit meer zomaar duurzaam

Ze hebben gelijk, stop met loze beloftes! Doe wat je zegt en zeg wat je doet. Daarom werk ik voor bedrijven die niet alleen heel hard roepen dat ze goed bezig zijn, maar ook eerlijk vertellen wat ze doen en op welke vlakken ze er nog niet zijn. Die duidelijk uitleggen waar ze op dit moment concessies doen omdat ze nu niet de middelen hebben voor een beter alternatief. Want eerlijk is eerlijk, veel consumenten willen nog steeds zo goedkoop mogelijk kopen. Er moet dus niet alleen iets veranderen bij de bedrijven, maar ook bij de kopers. Om onze consumptiemaatschappij de nek om te draaien moeten we onszelf onderwijzen en overgaan tot actie. Minder spullen kopen die we niet nodig hebben. Ja, ik help ondernemers om hun producten of diensten te verkopen, daar huren ze ten slotte een tekstschrijver of copywriter voor in. Maar wel met een eerlijk verhaal en door kritische vragen te stellen, zodat we het onzichtbare steeds zichtbaarder maken. Om ervoor te zorgen dat als we iets kopen, we bewustere keuzes kunnen maken. Dus duurzaam of duurzaamheid gebruiken zonder duidelijke context? Ik doe het niet meer. Beloofd!

Hoe denk jij over duurzaamheid? Laat het me weten. Ben je het met me eens en wil je anderen inspireren, voel je vrij om mijn artikel te delen.

Als je vragen hebt of graag transparanter wilt communiceren met jouw doelgroep, mag je natuurlijk contact met me opnemen via its.me@marloesvanraamsdonk.nl.

CONTACT 

Met woorden naar daden?

bel of mail me!

Serious business

© 2020 Marloes van Raamsdonk

  • Black LinkedIn Icon
  • Black Instagram Icon